Хаббл телескопы: жетістіктері мен ғарыштық бейнелері

Хаббл телескопы

Хаббл телескопының тарихы

Хаббл телескопы әлемдегі ғарышқа байланысты ең танымал объект.Телескоп Американың ұлы ғалымы Эдвин Пауэлл Хабблдың құрметіне берілді, оның басты жетістігі — Ғарыштың кеңеюінің әсерін ашты.Хаббл 1990 жылдың 24  сәуірінде Жердің орбитасына шығарылды. Бұл тек телескоп емес —  автоматты түрде орбиталық обсерватория. Жобаның басталуына дейін 2,5 миллиард АҚШ доллары жұмсалды, бастапқы бюджеті 400 миллион АҚШ долларын құрады; 1999 жылы бағаланған жобаның жалпы құны NАSА тарапынан 6 миллиард доллар және ЕSА (european cosmic agency)тарапынан 593 миллион еуро төленді. 

Ғарышта телескопты орналастыру және оны зерттеу дұрыс қадам болды.  Өйткені жердегі атмосфера белгілі бір жолақтарда (әсіресе ультракүлгін сәулелерден аз) байқауды қиындатады, сондай-ақ орташа және төмен қарқынды электромагниттік сәулеленуді жазу мүмкін емес. Осылайша, Хаббл Жер бетіндегі ұқсас құрылғыларға қарағанда 7-10 есе жақсы сурет түсіреді.

Хаббл телескопы
http://wildwildworld.net.ua

Астронавтика тарихындағы ең қиын жөндеу жұмысы

 Хаббл мәртебесі оны іске қосқаннан кейін бірден болған емес.  Бастапқыда оптика өндірісінде, атап айтқанда негізгі айнада, мердігерлер күрделі қателік жасады, бұл алынған суреттердің сапасына қатты әсер етті. Ақаулар 1993 жылы COSTAR түзету оптикалық жүйесін орнату нәтижесінде техникалық қызмет көрсету мен жөндеуге арналған алғашқы экспедициямен жойылды. Бұл жүйені орнату тәртібі ғарышкерлік тарихындағы ең күрделі операциялардың бірі болды. Нәтиже күтуге ұзақ уақыт кетпеді — суреттердің сапасы бірнеше рет өсті және Хаббл ғарыштың жаңа құпияларын  зерттеуге дайын болды. 

1997, 1999, 2002 және 2009 жылдардағы қызмет көрсету экспедицияларының әрқайсысында Хаббл телескопы әмбебап құрал болып табылады.Техникалық арсеналына арналған соңғы жаңартулар енгізілді. Қазіргі уақытта қол жетімді Хаббл құрылғылары: кең бұрышты және планеталық камералар, жақсартылған бақылау камерасы, инфрақызыл спектрометрі, ультракүлгін спектрографы. Техникалық арсеналының арқасында Хаббл ғарыш жаңалықтарына: 1993 жылдан бері  өз үлесін қосып келеді.

wildwildworld.net.u

Хабблдың ең маңызды байқаулары:

1.1994 жылы Шумейкеров — Леви кометасын Юпитермен соқтығысуын түсіруі.

2.Плутон мен  Эрид жайлы егжей-тегжейлі суреттерді алуы.

3.Сатурн, Юпитер және оның спутнигі Ганимеда болған ультракүлгін сәулелерді      түсіруі.

4.Күн жүйесінің тыс ғаламшарды, сондай-ақ  Орион жұлдыздар айналасында протопланеталық дискілердің үлкен санын табады.  Планетаның қалыптасуы,  Галактиканың орны туралы көптеген  дәлелдемелер тапты.

5.Галактикалардың орталықтарында  қара денелер  теориясының ішінара растауына ықпал етті.

6.Әлемнің дәл жасын растады — 13,7 миллиард жыл.

7.Бұл оптикалық диапазонда бірегей гамма-сәулелердің қатысуын анықтады.

8.Әлемнің өзі және оның жеке бөліктерінде оның қасиеттері яғни, ұқсастықтары туралы гипотезаны растау.